جایگاه آخرالزمان شناسی در قرآن
در قرآن آیات زیادی وجود دارند که به آخرالزمان و ظهور پرداختهاند. این آیات به دلیل پرداختن به ظهور امام زمان عج اصطلاحا آیاتالمهدی عج نامیده میشوند. تعداد این آیات به قدری است که میتوان ظهور را یک موضوع بسیار مهم از نظر قرآن دانست. به گفته صاحب نظران تعداد آیاتی در قرآن که به موضوعات فقهی پرداختهاند و اصطلاحا آیاتالاحکام نامیده میشوند پانصد عدد است. با اندکی تفحص درمییابیم که اگر تعداد آیاتالمهدی عج از تعداد آیاتالاحکام بیشتر نباشد مسلما کمتر نیست. برخی از این آیات صریحا با آخرالزمان و ظهور ارتباط دارند و آیاتالمهدی عج بودن برخی دیگر با حدیث ذیل آن آیات مشخص میگردد.
موضوع ظهور به قدری مورد توجه است که خداوند در قرآن پس از ذکر فتنههای آخرالزمان انسانها را به تفقه در آن ماجراها دعوت میکند، آنجا که میفرماید:
قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلي أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَ يُذيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ اْلآياتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ
بگو: «او قادر است كه از بالا يا از زير پاي شما، عذابي بر شما بفرستد؛ يا بصورت دستههاي پراكنده شما را با هم بياميزد؛ و طعم جنگ (و اختلاف) را به هر يك از شما بوسيله ديگري بچشاند.» ببين چگونه آيات (ماجراهی بسیار عظیم و عجیب) را (براي آنها) بازگو ميكنيم! شايد بفهمند (و بازگردند)!
انعام ۶۵
امام باقر ع در مورد آیه ۹۳سوره نمل
وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ سَيُريكُمْ آياتِهِ فَتَعْرِفُونَها وَ ما رَبُّكَ بِغافِلٍ عَمّا تَعْمَلُونَ
بگو: «حمد و ستايش مخصوص ذات خداست؛ بزودي آياتش را به شما نشان ميدهد تا آن را بشناسيد؛ و پروردگار تو از آنچه انجام ميدهيد غافل نيست!)
میفرمایند :
وسيريكم في آخر الزمان آيات، منها دابة في الارض ، والدجال ونزول عيسى بن مريم عليه السلام
و به زودي در آخر الزمان آياتي را ميبينيد ؛ از آنها دابه در زمين و دجال و آمدن عيسي بن مريم(ع) و طلوع خورشيد از مغرب است.
القمي ج۱ ص ۱۹۸
معجم احادیث امام مهدی عج حدیث شماره ۱۷۵۳
اگر ما با چشمی ظهور بین به قرآن بنگریم درمییابیم که خداوند بسیار به آخرالزمان و ظهور بها میدهد. بنابراین چه خوب است که ما نیز برای تبیین آخرالزمان از قرآن استفاده کنیم.
آیا فضای شهرنشینی و تکنولوژیک کنونی، در آخرالزمان و پس از ظهور نیز جاری و حاکم است؟
چگونه نظام حاکم بر فضای آخرالزمان و ظهور را ترسیم کنیم تا علاوه بر هماهنگی با وقایع خارق العاده ذکر شده در احادیث، پاسخگوی بسیاری از ابهامات دیگر در مورد ظهور نیز باشیم؟
آیا به نظر شما در قرآن آیاتی در مورد آخرالزمان و ظهور امام زمان عج داریم؟
آیا میتوان صرفا با استفاده از آیات قرآن (بدون احادیث) ظهور را توضیح داد؟ تا بتواند برای کلیه فرق مسلمین قابل استناد باشد؟
چقدر ذهنیات ما با فضایی که آیات قرآن در مورد آخرالزمان و ظهور ترسیم میکنند هماهنگی دارد؟
پیروزی دلاورمندان مقاومت اسلامی حزب الله لبنان بر دشمن غاصب صهیونیستی را به محضر ولی عصر (عج) و همچنین تمامی پاک طینتان عالم تبریک عرض مینمایم.
این موضوع را عقل و منطق میپذیرد که انسان برای امور زندگی خود آیندهنگری داشته و برای آن برنامهریزی کند. خداوند ما را مقید به گذر زمان قرار داده است و ما چاره ای جز ورود به آینده نداریم. لذا نمیتوانیم نسبت به آینده بی تفاوت باشیم. مخصوصاً هنگامی که به نشانه های گوناگون این گمان برود که ما در آستانه آخرالزمان قرار داریم. احتیاط عقلی حکم میکند که انسان اگر احتمال رخدادی را میدهد خود را برای آن آماده سازد. خاصیت اینگونه فکر کردن این است که در صورت واقع شدن آخرالزمان در طول عمر ما، با آمادگی حاصل شده میتوان از حوادث آن دوره نجات یافت و سربلند از آن بیرون آمد و اگر این موضوع در زمان عمر ما واقع نشد میتوان این آمادگی را به نسل بعد منتقل کرد و آنها را به تربیتهای صحیح مجهز نمود. اما در صورت نپرداختن به موضوع آخرالزمان و وقوع آن در دوره عمر ما به تلاطمهای شدیدی برخواهیم خورد.
منتظر مصلح خود باید مصلح باشد
انسان مصلح طبیعتا نمیتواند بنشیند و صرفا نظارهگر باشد. او در جهت اهدافش حرکت میکند. معصوم ع میفرمایند: «انتظار الفرج من الفرج»، انتظار فرج از جنس فرج است. بنابراین انتظار توأم با نشستن و بیحرکتی را نمیتوان در راستای فرج و زمینهسازی برای فرج دانست. انتظار فرج باید مانند خود فرج همراه با حرکت کردن و تاختن باشد.
پیامبران ع را میتوان مصداق واقعی منتظر دانست چرا که ایشان دنبال اصلاح عالم و آدم بودند و در این راستا حرکت میکردند. اینگونه رفتار صالحانه از انبیاء ع را در قرآن مییابیم، آنجا که حضرت ابراهیم ع به خداوند میفرماید «ربِّ هَبْ لی حُکماً و ألحِقنی بالصالحین»، پروردگارا! به من علم و دانش ببخش، و مرا به صالحان ملحق كن! و یا آنجا که حضرت سلیمان ع میفرماید: «رَبِّ أَوْزِعْني أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلي والِدَيَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صالِحًا تَرْضاهُ وَ أَدْخِلْني بِرَحْمَتِكَ في عِبادِكَ الصّالِحينَ »، پروردگارا! شكر نعمتهايي را كه بر من و پدر و مادرم ارزاني داشتهاي به من الهام كن، و توفيق ده تا عمل صالحي كه موجب رضاي توست انجام دهم، و مرا برحمت خود در زمره بندگان صالحت وارد كن!
در آخرالزمان مخصوصاً در شرایطی که دشمن عزم خود را در راستای پیاده کردن اهداف خود جزم کرده است انسان صالح نمیتواند بیتفاوت مانده و شاهد پیشروی و ضربه زدن دشمن به جبهه خودی باشد، بلکه آستین بالا میزند و ضعفهای جبههاش را جبران و آن را حرکت میدهد. ما اگر میخواهیم اینگونه رفتار کنیم باید ابتدا نسبت به آینده و آنچه رخ خواهد داد آگاهی صحیح کسب نماییم. قدم اول یافتن صحیحترین تبیین از ماجرای آخرالزمان است. ما منابع غنی از آیات و احادیث در اختیار داریم که با استفاده از آن میتوانیم به نقشهای دقیق از آخرالزمان برسیم. پس از مشخص شدن اینکه "چه خواهد شد؟" در مرحله دوم به این بپردازیم که حال "چه باید کرد؟"، اما تا وقتی که تبیین صحیحی از آینده نداشته باشیم نمیتوانیم وظیفه خود را در این زمان بشناسیم.
بنابراین در گام اول به قرآن رجوع میکنیم تا با پرداختن به آیات آن ببینیم خداوند آخرالزمان و ظهور را چگونه توصیف مینماید....